Porozumienie bez przemocy – podstawowe pojęcia

Rozmowa stron – w kierunku konstruktywnej komunikacji

Model porozumienia bez przemocy marshalla rosenberga

Marshall Rosenberg, Porozumienie bez przemocy, Warszawa 2010

Założenia komunikacji opartej na modelu porozumienia bez przemocy:

  1. DAWAJ Z SERCA – Przed każdą trudną rozmową upewnij się, że gotów jesteś rozmawiać zachowując:
    • WSPÓŁCZUCIE
    • SZACUNEK
    • EMPATIĘ do swojego rozmówcy.
  1. NIE UŻYWAJ KOMUNIKATÓW BLOKUJĄCYCH WSPÓŁCZUCIE
    • NIE OSĄDZAJ – Jednym z kilku typów komunikatu odcinającego od życia są osądy moralne, sugerujące, że ludzie, których działanie jest niezgodne z naszym systemem wartości, nie mają racji lub są źli. Za to co zrobił, powinni go wyrzucić z Kościoła, to kłamczuch i despota, (w odróżnieniu od SĄDÓW WARTOŚCIUJĄCYCH, gdzie przekazujemy nasz system wartości)
    • PAMIĘTAJ: NIE CZŁOWIEK, ALE JEGO ZACHOWANIE!!!

Niebezpieczne słowa z konotacją oceniającą:

      • duże kwantyfikatory: zawsze, nigdy, i przysłówki: często, rzadko, bardzo;
      • czasowniki o pejoratywnym znaczeniu: narzeka, spóźnia się
      • NIE PORÓWNUJ Z INNYMI LUDŹMI/SYSTEMAMI (KTOŚ MA GORZEJ LUB LEPIEJ – RELATYWIZACJA, ODREALNIENIE KONKRETNEJ SYTUACJI)
      • NIE WYPIERAJ SIĘ ODPOWIEDZIALNOŚCI (Tak mówi prawo kościelne, Trzeba tak postępować, gdy jest się księdzem, To twoja wina, przez ciebie czuję się winna…, Mówię tak, bo tak powinna mówić radna w parafii, Zachowałem się tak, bo na to zasłużył;)
  1. ROZRÓŻNIJ SPOSTRZEŻENIA OD OCENY
    • ODRÓŻNIANIE SPOSTRZEŻEŃ OD OCEN (RYZYKO KRYTYKI zamiast EMPATII)

Widzę, że jesteś poruszony sytuacją. (zamiast: Jesteś histerykiem)

  1. WYRAŻAJ I ROZPOZNAWAJ WŁASNE UCZUCIA
  • UCZUCIA RZEKOME:

Czuję, że powinieneś mieć więcej rozumu, Czuję się jak nieudacznik, Czuję się, jakbym żyła ze ścianą, Czuję, że nieustannie muszę być do czyjejś dyspozycji, Czuję, że to nic nie da, Czuję, że Ania zachowuje się bardzo nieodpowiedzialnie.

  • UCZUCIA WSKAZUJĄCE NA CZYJEŚ SPRAWSTWO – ELEMENT OCENY

Np. Czuję się niezauważana (PRZEZ KOGOŚ)

Lekceważona, manipulowany, wyzyskany, chciany, oceniony, ostrzegany, wysłuchany, niezrozumiany, opuszczony, uciemiężony, osaczony, używany, oszukany, wciągnięty, podejrzewany, wykorzystany, zagrożony, zahukany, przeciążony, zakrzyczany, Przepracowany, zaniedbany, przytłoczony, zawiedziony, sprowokowany, zdradzony,

Stłamszony, zmuszany;

  • UCZUCIA PRAWDZIWE:

Jestem zirytowana, Czuję się z tym źle, Jestem smutny, Czuję żal

  1. BĄDŹ ODPOWIEDZIALNY ZA WŁASNE UCZUCIA

W SYTUACJI KONFLIKTOWEJ:

  • NIE OSKARŻAJ SAMEGO SIEBIE (AUTOAGRESJA)
  • NIE ZRZUCAJ WINY NA ROZMÓWCĘ (GNIEW GENERUJĄCY OCENĘ)
  • ODWOŁUJ SIĘ DO WŁASNYCH UCZUĆ I POTRZEB (ODRÓŻNIENIE BODŹCA OD PRZYCZYNY)
  • ODWOŁUJ SIĘ DO UCZUĆ I POTRZEB ROZMÓWCY
  • ŁĄCZ UCZUCIA I POTRZEBY (CZUJĘ TAK, PONIEWAŻ POTRZEBUJĘ…)
  1. POPROŚ O GEST WZBOGACAJĄCY ŻYCIE
  • PROŚBA SKIEROWANA DO ROZMÓWCY O DZIAŁANIE, KTÓRE UBOGACI NASZE ŻYCIE
  • Proszę cię o…. (nie: Żądam!, lub: Nie życzę sobie….!)
  • PROŚBA O INFORMACJĘ ZWROTNĄ
  • PROŚBA O SZCZEROŚĆ (CO ROZMÓWCA MYŚLI? CO CZUJE? CO BYŁBY W STANIE ZROBIĆ?)

Lista uczuć

Gdy nasze potrzeby są zaspakajane Gdy nasze potrzeby nie są zaspakajane

Energia – pełen energii, pełen werwy, pełen życia, pobudzony, ożywiony, rozentuzjazmowany, uskrzydlony, pełen pasji

Komfort – zaspokojony, usatysfakcjonowany, rozluźniony, zrelaksowany, bezpieczny, beztroski

Odpoczynek – wypoczęty, odświeżony, energiczny, pobudzony, zrelaksowany, silny, pogodny. Swobodny, pełen błogości

Inspiracja – zainteresowany, zaciekawiony, podniecony, podekscytowany, zafascynowany, zaintrygowany, zainspirowany, zachęcony

Zadowolenie – zadowolony, szczęśliwy, pełen nadziei, zachwycony, wdzięczny, radosny, spełniony, pełen optymizmu, dumny

Spokój – spokojny, usatysfakcjonowany, wyciszony, zrelaksowany

Miłość – Kochający, w kontakcie, otwarty, czuły przyjazny

Radość – Wesoły, śmiały, żywy, zainspirowany, chętny do zabawy, rozbawiony, rozradowany, pełen energii

Wdzięczność – wdzięczny, doceniający, szczęśliwy, zbudowany, zainspirowany, wzruszony, zachwycony, roztkliwiony, pokrzepiony, poruszony, rozpromieniony

Brak energii – bez energii, apatyczny, markotny, odrętwiały, oklapnięty, osowiały, otępiały, przybity, przygaszony

Brak komfortu – dyskomfort, zaniepokojony, zirytowany, zawstydzony, zakłopotany, skonsternowany, speszony, spięty, spłoszony, strapiony, zmieszany, zakłopotany, zażenowany

Zmęczenie – zmęczony, wyczerpany, śpiący, otępiały, slaby, przytłoczony

Brak inspiracji – niezainteresowany, znudzony, pusty

Niezadowolenie – niezadowolony, nieszczęśliwy, rozczarowany, osamotniony

Niepokój – nerwowy, zmartwiony, zmieszany, podenerwowany, podminowany,

spięty, sfrustrowany, zaniepokojony

Złość – wściekły, zły, zirytowany, rozdrażniony, rozdygotany, rozeźlony, rozsierdzony, zagniewany, wzburzony

Smutek – zasmucony, zatroskany, przygnębiony załamany, zmartwiony, zafrasowany, rozgoryczony

Zawód/Zawiedzenie – rozgoryczony, rozczarowany, zgorzkniały, zaskoczony, zawiedziony

Strach – pełen obaw, wątpiący, zszokowany, przerażony, spanikowany, zatrwożony, roztrzęsiony

LISTA POTRZEB

Potrzeby fizyczne Autonomii

Powietrza

Pożywienia

Wody

Schronienia

Ruchu

Odpoczynku

Snu

Wyrażania swojej seksualności

Dotyku

Bezpieczeństwa fizycznego

wybierania własnych planów, celów i marzeń, Wartości

Wybierania własnej drogi prowadzącej do ich realizacji

Wolności

Przestrzeni

Spontaniczności

Niezależności

 

Kontaktu z samym sobą Związku między ludźmi

Autentyczności

Wyzwań

Uczenia się

Jasności

Świadomości

kompetencji

Kreatywności

Integralności

Samorozwoju / Wzrostu

Autoekspresji / wyrażania własnego „ja”

poczucia własnej wartości

Samoakceptacji

Szacunku dla siebie

Osiągnięć

Prywatności

Sensu

Poczucia sprawczości i wpływu na swoje życie

Całości / jedności

Spójności

Rozwoju

Stymulacji, pobudzenia

Zaufania

Świętowania zaspokojonych potrzeb, spełnionych marzeń, planów i opłakiwania niezaspokojonych

Celu

Przyczyniania się do zbogacania życia

Informacja zwrotnej czy nasze działania przyczyniły się do wzbogacenia życia

Przynależności

Wsparcia

Wspólnoty

Kontaktu z innymi

Towarzystwa

Bliskości

Dzielenia się smutkami i radościami; talentami i zdolnościami

Więzi

Uwagi, bycia wziętym pod uwagę

Bezpieczeństwa emocjonalnego

Szczerości

Empatii

Współzależności

Szacunku

Równych szans

Bycia widzianym

Rozumienia i bycia zrozumianym

Zaufania

Ciepła

Otuchy

Miłości

Intymności

Siły grupowej

Współpracy

Wzajemności

 

Radości Życia Związku ze światem

Zabawy

Humoru

Radości

Łatwości

Przygody

Różnorodności / urozmaicenia

Inspiracji

Prostoty

Dobrostanu fizycznego i emocjonalnego

Komfortu / Wygody

Nadziei

Piękna

Kontaktu z Przyrodą

Harmonii

Porządku

Spójności

Pokoju

 

Powrót do listy artykułów